ઈરાનના નવા સર્વોચ્ચ નેતા તરીકે સૈયદ મુજતબા હુસૈની ખામનેઈની વરણી: અમેરિકાને સીધો પડકાર

ઈરાનમાં એક મહત્વપૂર્ણ રાજકીય પરિવર્તન હેઠળ આયતુલ્લાહ સૈયદ મુજતબા હુસૈની ખામનેઈને દેશના નવા ‘રહબર-એ-મુઅઝ્ઝમ’ (સુપ્રીમ લીડર) તરીકે પસંદ કરવામાં આવ્યા છે. ઈરાનના બંધારણમાં સુપ્રીમ લીડરની પસંદગી માટે એક ચોક્કસ વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે, જેના અંતર્ગત આ ચૂંટણી પ્રક્રિયા પૂર્ણ થઈ છે. તેમની વરણીની જાહેરાત સાથે જ ઈરાનની મસ્જિદોમાં નવા નેતા પ્રત્યે નિષ્ઠા વ્યક્ત કરવાનો સિલસિલો શરૂ થઈ ગયો છે.

પવિત્ર શહેર કુમમાં આવેલી શિયા સમુદાયની પ્રસિદ્ધ ‘જમકરાન મસ્જિદ’ બહાર લોકોની ભારે ભીડ જોવા મળી રહી છે. હજારો લોકો આયતુલ્લાહ મુજતબા ખામનેઈની ‘બૈત’ (નિષ્ઠા) કરવા અને તેમને સમર્થન આપવા માટે એકઠા થયા છે. નમાઝ બાદ મોટી સંખ્યામાં લોકોએ નવા નેતા પ્રત્યે પોતાનો વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો હતો. નોંધનીય છે કે જ્યારે ઉત્તરાધિકારીની પસંદગી પર ચર્ચા ચાલી રહી હતી, ત્યારે ઈઝરાયેલે કુમની તે ઇમારતની નજીક હુમલો કર્યો હતો જ્યાં ધાર્મિક વિદ્વાનોની બેઠક યોજાવાની હતી. જોકે, સુરક્ષાના કારણોસર આ બેઠક ઓનલાઇન યોજાઈ રહી હતી.

સૈયદ મુજતબા હુસૈની ખામનેઈ એ પૂર્વ સુપ્રીમ લીડર અલી ખામનેઈના પુત્ર છે. ઈરાનમાં ‘આયતુલ્લાહ ફકીહ મુજતહિદ’ ઉચ્ચ ધાર્મિક નેતાઓને કહેવામાં આવે છે. આ વિદ્વાનો મળીને ‘એસેમ્બલી ઓફ એક્સપર્ટ્સ’ બને છે, જેમાં 88 મુજતહિદ સામેલ હોય છે. આ એસેમ્બલી જ સર્વોચ્ચ નેતાની પસંદગી કરે છે. મુજતબા ખામનેઈના નેતૃત્વને જનતાનું જે વ્યાપક સમર્થન મળી રહ્યું છે, તે એક મોટો સંદેશ છે કે અહીં નેતૃત્વને પ્રજાનો પૂરો સહકાર પ્રાપ્ત છે.

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે અગાઉ અનેકવાર ધમકી આપી હતી કે જો તેમની મરજી વગર નવા સુપ્રીમ લીડરની વરણી થશે તો તેમને નિશાન બનાવવામાં આવશે. ટ્રમ્પ ઈચ્છતા હતા કે ઈરાનમાં એવી લીડરશીપ આવે જે અમેરિકા અને ઈઝરાયેલના હિતોનું સન્માન કરે. પરંતુ ઈરાને એક જ અઠવાડિયામાં નવા નેતાની જાહેરાત કરીને સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ઈરાન પોતાના નિર્ણયો લેવા માટે સક્ષમ છે અને તે અમેરિકાની પસંદ-નાપસંદ પર નિર્ભર નથી. ઈરાની સંસદના સ્પીકરે પણ ટ્રમ્પના નિવેદનોની ટીકા કરતા જણાવ્યું કે ઈરાનનું ભાગ્ય ઈરાન પોતે જ નક્કી કરશે.

ઈરાનના ઇતિહાસમાં આ પ્રથમ ઘટના છે જ્યારે પિતા પછી પુત્રને આ પદ સોંપવામાં આવ્યું હોય. જોકે, મુજતબા ખામનેઈ લાંબા સમયથી તેમના પિતાના ‘ચીફ ઓફ સ્ટાફ’ તરીકે કાર્યરત રહીને ઈરાની રાજકારણ અને ‘રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ’ (IRGC) ની ખૂબ નજીક રહ્યા છે. સુપ્રીમ લીડર બનવા માટે વ્યક્તિમાં માત્ર ધાર્મિક જ્ઞાન જ નહીં, પણ ‘બસીરત’ (રાજકીય સમજદારી), ‘શુજાઅત’ (બહાદુરી) અને ‘મુદબ્બર’ (વ્યૂહરચના બનાવવાની ક્ષમતા) જેવા ગુણો હોવા અનિવાર્ય છે.

બ્લૂમબર્ગ અને ન્યૂયોર્ક ટાઈમ્સ જેવા અખબારોએ મુજતબા ખામનેઈની વિદેશી સંપત્તિ અને રોકાણો અંગે અનેક દાવા કર્યા છે. જોકે, ઈરાન આ અહેવાલોને પ્રોપેગેન્ડા-અપપ્રચાર ગણાવે છે. અહીં સવાલ એ પણ ઉઠે છે કે જો ઈરાન પર દાયકાઓથી કડક પ્રતિબંધો છે, તો પશ્ચિમી દેશોને આ કથિત રોકાણોની જાણ કેમ ન થઈ? બીજી તરફ, પશ્ચિમી મીડિયા ઈરાની શાળાઓ પર થતા હુમલા અને નિર્દોષ બાળકોના મોત અંગે મૌન સેવી લે છે, જે તેમના બેવડા ધોરણો દર્શાવે છે.

મુજતબા ખામનેઈની વરણી એ અમેરિકા માટે સંદેશ છે કે ઈરાનમાં સત્તા પરિવર્તનનો તેમનો ઈરાદો સફળ થયો નથી. ઈરાની જનતા જે અગાઉ આંતરિક મુદ્દે વિરોધ કરી રહી હતી, તે હવે વિદેશી દબાણ અને હુમલા બાદ દેશના નેતૃત્વ સાથે એકજૂટ થઈને ઊભી રહી છે. રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ પુતિને પણ મુજતબાના નેતૃત્વને સમર્થન આપીને વિશ્વાસ વ્યક્ત કર્યો છે કે તેઓ ઈરાનને સંકટના સમયમાં એકજૂટ રાખશે.

`નોંધ: આ લેખ રવીશ કુમારની યુટ્યુબ ચેનલ પર પ્રસારિત વિડિયોનો અંશ છે.`